Sumitsubo

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
188
282
Vlijmen
Hoi allemaal,

Graag deel ik met jullie een van mijn nieuwe handgereedschappen.
Eerder dit jaar kocht ik mijn eerste Japanse houtbewerkingsgereedschap, een Japanse schaaf of Kana. Dit was een opknapper, zoals ik ze het liefste heb.
Onlangs kreeg ik van mijn zus het volgende in mijn handen gedrukt. Ze gaf aan dat ze niet precies wist wat het was maar dat ze had begrepen dat het met japanse houtbewerking te maken had.
1782990537663.png
Na wat google-lens zoekwerk bleek het al snel te gaan om een Sumi Tsubo/SumiTsubo, een 'kalklijn' pot waarbij je inkt gebruikt in plaats van kalk.
Het wieltje rechts is waar je de lijn oprolt, links in de 'bak' zou de inkt moeten zitten en de lijn komt dan links uit een gaatje.
Zoals hierboven al aangegeven, hou ik er wel van als er nog wat opknapwerk aan moet gebeuren, zo ook bij deze.

Het wieltje miste een asje, ook liep het wieltje vast (was gebroken/gescheurd), aan het uiteinde van de lijn moet een pin zitten, de lak was in zeer slechte staat en er miste natuurlijk de inkt. Ook begreep ik uit diverse youtube video's dat er een soort 'bambu pen' bij hoort (een sumisashi).
IMG_1900.jpeg IMG_1901.jpeg
Als eerste heb ik het wieltje gerepareerd en een asje toegevoegd (een sateprikker bleek precies de goede diameter). Vervolgens heb ik de laklaag verwijderd en het geheel ingeolied met hardwax oil.

IMG_1908.jpeg
De pin voor het uiteinde van de lijn heb ik gedraaid uit een stukje beuken en een spijker in het uiteinde gelijmd. Gelukkig had een Nederlandse webshop de goede inkt op voorraad en kon ik daar ook een nieuwe lijn kopen (de originele was niet meer in opperbeste staat). In het 'bakje' heb ik simpelweg watten gedaan. Op youtube gaf iemand de tip om eerst watten onderin te leggen, hier wat inkt op te doen. De lijn er overheen te trekken en vervolgens nog een laag watten met inkt zodat de lijn altijd van beide kanten inkt krijgt toegediend. Als laatste stap de nieuwe pin vastgeknoopt aan het eindpunt.
Om het geheel af te maken heb ik zelf een poging gewaagd tot het maken van een sumisashi. Facinerend hoe dit werkt zie vooral ook deze video voor meer info:
.

Ik heb zelf wat bambu in de tuin staan. Deze is zeker niet van het formaat van de video, maar net dik genoeg om een kleine versie te maken. Ook had ik nog nooit met bambu gewerkt, dus weer een mooi excuus om kennis op te doen.

Het facinerende, door het uiteinde van de 'pen' heel vaak heel dun te splijten (tip waar ik zelf achter ben gekomen, pak vooral groene/verse bamboe zodat het geheel nog flexibel is) krijg je een soort capillaire werking waardoor de inkt in de 'pen' wordt gezogen. Ook scherp je het vlakke eind tot een 'mesvorm' om zo een hele dunne lijn te kunnen zetten. De 'achterkant' is een soort kwast voor grovere noteringen op het hout.

IMG_1914.jpegIMG_1915.jpeg

Uiteindelijk werkt het geheel fantastisch. Ik ben soms nog wel aan het klungelen waardoor mijn handen helemaal onder zitten met inkt (gelukkig op waterbasis dus gemakkelijk af te poetsen). Maar de lijn werkt erg goed en de 'pen' werkt wonderbaarlijk nauwkeurig en fijn!
 

teun van bloemendal

Actieve deelnemer
5 apr 2026
209
143
Iets verderop en om de hoek
Prachtig verhaal hoor! Bij kalklijn denk ik aan zo'n unit in de bouw om een lijntje te trekken om bijvoorbeeld een muurtje ergens te metselen of een lijn in het gras te zetten. Maar hoe wordt dit in (fijne) houtbewerking gebruikt?
Heb zelf dan geen idee hoe of wat, zeker op het gebied van japans vakmanschap, maar als ik een gokje zou moeten wagen, misschien om dan iedergeval dezelfde doelen te bereiken die u al omschrijft, maar misschien ook wel om dingen te meten? Dat je dan een lijntje zet en die vervolgens gemakkelijker kan opmeten om een aparte hoek? En ook, maar dat lijkt me wel wat ingewikkeld in tegenstelling tot alternatieven, maar ook om eventueel aparte vormen over te zetten? Dat je dan het met inkt geweekte lijn langs de oppervlakte wat je wilt overzetten op iets begeleidt, en dat je dan het voorbeeld weg haalt en het dan via dat lijntje uit kan zagen? Ik heb voor de rest geen enkel flauw gekruid idee erover😅😅😅
 
  • Leuk
Waarderingen: Schaafnerd

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
188
282
Vlijmen
Prachtig verhaal hoor! Bij kalklijn denk ik aan zo'n unit in de bouw om een lijntje te trekken om bijvoorbeeld een muurtje ergens te metselen of een lijn in het gras te zetten. Maar hoe wordt dit in (fijne) houtbewerking gebruikt?
Het wordt vooral gebruikt in het grotere werk (wat ik zo kan vinden). Dus om bijvoorbeeld op een (grote) balk een lijn van de ene kopse kant naar de andere te trekken. Wat ik ervan begrijp werken ze jn japan met middenlijnen als referentie, ipv een gevlakte kant zoals we veelal in het westen leren als referentie.
Hier een korte video van yt:

Daarnaast werkt het dus ook gewoon als inktpot voor de “pen”.
 

0nn0

Actieve deelnemer
23 mei 2023
267
95
Hier soms daar
Prachtig verhaal hoor! Bij kalklijn denk ik aan zo'n unit in de bouw om een lijntje te trekken om bijvoorbeeld een muurtje ergens te metselen of een lijn in het gras te zetten. Maar hoe wordt dit in (fijne) houtbewerking gebruikt?
Niet deze is voor de timmerman (die huizen en of tempels bouwt)

De sumitsubo wordt gebruikt om rechte lijnen te markeren, vergelijkbaar met een westerse smetlijn/kalklijn
Een zijden draad wordt op een wiel gewikkeld en door een kom (tsubo) geleid.
Terwijl de lijn erdoorheen wordt getrokken, neemt deze inkt op via het kussentje dat uit gaas bestaat gevuld met een soort van geplukt katoen
De lijn kan worden uitgetrokken en op een oppervlak worden aangebracht, waardoor een fijne lijn achterblijft. Sumitsubo's hebben een betekenis die verder reikt dan hun dagelijkse gebruik van "onze kalk lijn)
Sommige zijn versierd met sierlijke houtsnijwerken van bv schildpadden, en worden gebruikt bij ceremonies of als geschenk gegeven.
De sumitsubo kan door de gebruiker zelf gemaakt zijn dit geeft zijn vakmanschap aan.
Soort hout weet ik even niet meer maar deze is niet standaard verkrijgbaar in Europa.
Het museum van volkenkunde in Leiden heeft deze ook in hun collectie, of ze te zien zijn?


De sumitsubo en sumisashi worden gebruikt met de Sashigane (driehoek groot) /makigane (klein) en of Kigata-Jogi
Voor complexe aftekeningen kan er ook eentje met rode kleur gebruikt worden.

Uiteraard is er voor de moderne timmerman een hedendaagse versie.
De inkt droogt minder snel uit en minder vlekken.
sumitsubo.shinwa.inkwellopen.jpg


Edit:
linkjes gemaakt naar Dieter Smid en Jimbode Tools
 
Laatst bewerkt:

Deze plek is voor toekomstige tekst. Door nu alvast deze kolom te activeren blijft de kolommen structuur ongewijzigd en de lezerservaring hetzelfde als er hier content geplaatst gaat worden.

Hier kan straks ook info geplaatst worden.