Japanse schaaf opknappen en eerste gebruik

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
175
241
Vlijmen
Als echte schaafnerd staat het opknappen en/of gebruiken van een Japanse schaaf al lang op het wensenlijstje. Voor diegene die er niet bekend mee zijn, een japanse schaaf is echt een ander stuk gereedschap dan een westerse schaaf (zoals een stanley no 4). Het doel is natuurlijk wel hetzelfde. Het grootse verschil (in eerste oogopslag) is dat je een japanse schaaf naar je toe trekt ipv van je af duwen.

Onlangs heb ik via marktplaats voor 20,- een Japanse schaaf kunnen kopen. Het was duidelijk dat hij niet meer in nieuwstaat was, maar in het echt was het nog wel een slagje erger. Belangrijkste punten bleken: Schaafbeitel bleek verroest, incl dekbeitel, kleine barsten in het hout, houtworm gaatjes, zool bleek licht hol in 2 richtingen (pringel-vorm) en de pin om de dekbeitel te klemmen was krom (gaten bleken niet recht tegen over elkaar geboord).


IMG_1603.jpegIMG_1602.jpeg
Als het een westerse schaaf was geweest was ik er waarschijnlijk niet aan begonnen, maar als “leerobject” leek het mij een mooi project.
Als eerste heb ik de beitel, dekbeitel en pin verwijderd en de houten body 1,5 week in de vriezer gedaan bij -20 graden. De houtworm gaatjes leken al zeer oud, maar je weet maar nooit.
In de tussentijd kon ik aan de slag met de metalen delen. Als eerst ronde heb ik met een messing borstel de roest verwijderd. Hierdoor werd snel duidelijk dat alles een goede slijpbeurt nodig had om het eea op te knappen. Dus een lekker muziekje aan en accepteren dat je een middag moet slijpen op de slijpstenen. Gelukkig bleek de achterkant van de beitel nog wel goed hol (hoort bij een japans schaafijzer), maar was de vouw was verre van recht en vlak. Gaandeweg werd duidelijk dat de beitel mooi gelamineerd was en daarmee (volgens google) van betere kwaliteit was dan de meest goedkope varianten. Ook de aanwezigheid van Kanji tekens zouden moeten suggereren dat het niet de goedkoopste beitel is geweest, al heb ik nog niet kunnen achterhalen waar de beitel vandaan komt.
IMG_1632.jpegIMG_1633.jpegIMG_1634.jpegIMG_1635.jpegIMG_1637.jpegIMG_1638.jpegIMG_1639.jpegIMG_1648.jpeg

Na wat uurtjes zweten was ik zeker niet ontevreden over het resultaat.
 
Laatst bewerkt:
  • Leuk
Waarderingen: ptklapwijk

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
175
241
Vlijmen
na 1,5 week wachten kon ik dan eindelijk aan de slag met de body (de dai). Deze was dus erg vervormd en verkleurd (eiken hout).
IMG_1662.jpegIMG_1664.jpeg

Als eerste heb ik de houtwormgaatjes gevuld. Door sateprikkers er in te lijmen en daarna af te steken waren ze nagenoeg onzichtbaar
IMG_1710.jpeg
En vervolgens de zool aangepakt en het schaafijzer opnieuw passend gemaakt

IMG_1725.jpeg
Hier ben ik echt wel even mee bezig geweest. Als eerst om op te zoeken “hoe het hoort”. Vooral de zool van een japanse schaaf wordt echt anders geprepareerd dan een westerse. Eigenlijk raakt alleen de rand aan de voorkant en vlak voor de mondopening het werkstuk en is de rest “hol”. Door eerst de zool weer vlak te schaven heb ik daarna met een schraapstaal de zool verder afgewerkt.

IMG_1674.jpeg
Daarna heb ik het gat voor de pin aan 1 kant opgevuld en opnieuw (nu recht) uitgeboord. Zodat de pin weer netjes recht in de dai gestoken kon worden.

IMG_1722.jpegIMG_1723.jpegIMG_1726.jpegIMG_1727.jpeg
Na heel veel proberen, bijwerken, proberen, bijwerken, etc. Heb ik hem nu echt goed werkend. De schaaf neemt flinterdunne stroken af en glijd echt over het werkstuk. Als laatste stap heb ik de dai nog een laagje Danisch oil gegeven, want het eiken kon wel wat “voeding” gebruiken.

Het werken met een japanse schaaf is echt een nieuwe ervaring en ik zal nog een hoop meer van de nuances moeten leren. Vooral de houding van het naar je toe trekken is even wennen, maar ook wel plezierig. Ook het vast houden van de schaaf is echt anders natuurlijk. Ik merk wel dat het feit dat het zon dikke schaafbeitel is erg plezierig werkt. Hierdoor lijkt de schaaf, zeker bij moeilijk hout, toch echt beter door te schaven en minder te happen dan mijn westerse schaven.

Al met al een erg leuke ervaring en zeker een schaaf die ik vaker ga uitproberen om nog beter bekwaam in te worden. Iemand nog tips waarop te letten?
 
Laatst bewerkt:
Daarna heb ik het gat voor de pin aan 1 kant opgevuld en opnieuw (nu recht) uitgeboord. Zodat de pin weer netjes recht in de dai gestoken kon worden.
Het kan geen kwaad natuurlijk maar een pen die niet parallel zit is niet uitzonderlijk. De oplossing is de keerbeitel aan te passen door de hoek(en) te buigen. Eigenlijk een mooi kenmerk van de gedachten die achter het ontwerp van Japanse schaven zit.
 
  • Leuk
Waarderingen: Schaafnerd

0nn0

Actieve deelnemer
23 mei 2023
238
79
Hier soms daar
Welkom in de wondere wereld van het Japanse schaven,

Een pin en dekbeitel zijn niet altijd nodig.
Het uithameren van de beitel is wel lastig in het begin, hier voor zijn speciale tools maar kan ook met een hamer en een aanbeeld. Nodig omdat het bestaat uit twee soorten staal boven op elkaar zitten

Het slijten van het blok (Dai) is normaal, de beitel (Kana) zou minimaal tien nieuwe aan moeten kunnen.
Voor het afstellen van de zool wordt een Dai-naoshi-kana en of Tachi-ba-kana gebruikt.
Het gedoe dat er een stuk aluminium folie onder kan blijven zitten omdat het zo vlak is alleen voor om een zo dun mogelijke te schaven wedstrijden.

Houtworm in een Japanse schaaf doet vermoeden dat dit een goedkoper soort blok gebruikt is.
Rood of wit eiken heeft dit niet? De kana en het dai worden niet door dezelfde persoon gemaakt.
Dit zijn twee verschillende beroepen en verklaard ook waarom de handgesmede schaven voor hoge prijzen weg gaan. Dai's met knoesten zijn normaal deze zijn gemaakt door de timmerman zelf van rest hout.

De Kana heeft nog bijna de volledige lengte en geen ronding aan de vlakke kanten.
Machinaal vervaardigde zijn meestal recht en van blue staal ipv wit.
Op den duur zullen er boven aan de kana stukken staal ombuigen en als een padenstoel er uit gaan zien.
Dat is niet erg voor het gebruik, ik zelf sla deze weer recht op een aanbeeld omdat wat er afgaat er niet meer aankomt als deze weg geslepen worden.

De maker van
Ik zie zeven stempels, geen graveringen eentje zal wel aangeven waar de plek is waar deze gemaakt is.
De grootte in het midden zal wel het merk zijn? Nummer geen idea
Vermoed ik dat deze voor een timmerman gemaakt is en niet voor een tempelbouwer en of "fine woodworker"

Volgens mijn was er ooit een gast/ standhouder uit Nederland op de ledenvergadering van Ambachten en gereedschap die er meer over weet. Zijn naam zal wel in de kroniek van toen staan?

Nog een post over het slijpen van beitels van Jaap.

Mijn ervaringen met Japanse schaven zijn positief.
Zelf heb ik een groot aantal gekregen.
Zijn er ook nadelen?
Het onderhoud vergt jaarlijks heel veel tijd.
Het slijpen duurt erg lang, voor mijn nr3 kan ik een verse beitel pakken en door gaan.
Niet elke steen is geschikt het slijpen van de kana, het vlakken van de achter kan is een lang werkje voordat de schuine kant geslepen kan worden. Diamant is uit den boze omdat dit te veel weg neemt is mijn geleerd.
 
  • Leuk
Waarderingen: Schaafnerd

Bert Vanderveen

Oud hout
1 sep 2015
3.621
1.250
Enschede, Twente
De kanji in de cartouche (het vakje) betekenen zoiets als "powerful" volgens een website die teksten in plaatjes kan vertalen. De overige inscripties zijn te klein en onscherp, maar misschien kun je met dezelfde methode daar ook iets mee. Via
 
  • Leuk
Waarderingen: Schaafnerd

Bert Vanderveen

Oud hout
1 sep 2015
3.621
1.250
Enschede, Twente
Wel een punt van aandacht in ons klimaat: tik het ijzer wel even 'los' na elk gebruik. Ik heb al eens meegemaakt dat bij een van mijn kanna's de DAI is gebarsten omdat ik dat niet gedaan had. Uitzetten/krimpen door ander luchtvochtigheid… Tja. Moet daarvoor nog een nieuwe dai prepareren.
 
  • Leuk
Waarderingen: Schaafnerd

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
175
241
Vlijmen
Het kan geen kwaad natuurlijk maar een pen die niet parallel zit is niet uitzonderlijk. De oplossing is de keerbeitel aan te passen door de hoek(en) te buigen. Eigenlijk een mooi kenmerk van de gedachten die achter het ontwerp van Japanse schaven zit.
Daar was ik inderdaad eerst mee begonnen, maar kwam er snel achter dat het verschil der mate groot was dat ik bang was dat ik te veel aan de dekbeitel moest sleutelen. Ik vond het erg mooi om te ontdekken dat alle onderdelen ontworpen zijn om zelf passend te maken, echt gaaf!
 

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
175
241
Vlijmen
Welkom in de wondere wereld van het Japanse schaven,

Een pin en dekbeitel zijn niet altijd nodig.
Het uithameren van de beitel is wel lastig in het begin, hier voor zijn speciale tools maar kan ook met een hamer en een aanbeeld. Nodig omdat het bestaat uit twee soorten staal boven op elkaar zitten

Het slijten van het blok (Dai) is normaal, de beitel (Kana) zou minimaal tien nieuwe aan moeten kunnen.
Voor het afstellen van de zool wordt een Dai-naoshi-kana en of Tachi-ba-kana gebruikt.
Het gedoe dat er een stuk aluminium folie onder kan blijven zitten omdat het zo vlak is alleen voor om een zo dun mogelijke te schaven wedstrijden.

Houtworm in een Japanse schaaf doet vermoeden dat dit een goedkoper soort blok gebruikt is.
Rood of wit eiken heeft dit niet? De kana en het dai worden niet door dezelfde persoon gemaakt.
Dit zijn twee verschillende beroepen en verklaard ook waarom de handgesmede schaven voor hoge prijzen weg gaan. Dai's met knoesten zijn normaal deze zijn gemaakt door de timmerman zelf van rest hout.

De Kana heeft nog bijna de volledige lengte en geen ronding aan de vlakke kanten.
Machinaal vervaardigde zijn meestal recht en van blue staal ipv wit.
Op den duur zullen er boven aan de kana stukken staal ombuigen en als een padenstoel er uit gaan zien.
Dat is niet erg voor het gebruik, ik zelf sla deze weer recht op een aanbeeld omdat wat er afgaat er niet meer aankomt als deze weg geslepen worden.

De maker van
Ik zie zeven stempels, geen graveringen eentje zal wel aangeven waar de plek is waar deze gemaakt is.
De grootte in het midden zal wel het merk zijn? Nummer geen idea
Vermoed ik dat deze voor een timmerman gemaakt is en niet voor een tempelbouwer en of "fine woodworker"

Volgens mijn was er ooit een gast/ standhouder uit Nederland op de ledenvergadering van Ambachten en gereedschap die er meer over weet. Zijn naam zal wel in de kroniek van toen staan?

Nog een post over het slijpen van beitels van Jaap.

Mijn ervaringen met Japanse schaven zijn positief.
Zelf heb ik een groot aantal gekregen.
Zijn er ook nadelen?
Het onderhoud vergt jaarlijks heel veel tijd.
Het slijpen duurt erg lang, voor mijn nr3 kan ik een verse beitel pakken en door gaan.
Niet elke steen is geschikt het slijpen van de kana, het vlakken van de achter kan is een lang werkje voordat de schuine kant geslepen kan worden. Diamant is uit den boze omdat dit te veel weg neemt is mijn geleerd.
Dank voor je uitgebreide antwoord en tips! Ik had al het vermoeden dat de dai inderdaad niet de beste was door de aanwezige noest. Ook loopt de draad niet netjes door het blok heen, maar tegelijk wel knap gemaakt 😅
 

Schaafnerd

Actieve deelnemer
12 jul 2024
175
241
Vlijmen
Wel een punt van aandacht in ons klimaat: tik het ijzer wel even 'los' na elk gebruik. Ik heb al eens meegemaakt dat bij een van mijn kanna's de DAI is gebarsten omdat ik dat niet gedaan had. Uitzetten/krimpen door ander luchtvochtigheid… Tja. Moet daarvoor nog een nieuwe dai prepareren.
Goeie tip, maar was ik mij al van bewust. Voor mijn reeks houten schaven uit NL en Duitsland heb ik dat ook meegekregen inderdaad.
 

Deze plek is voor toekomstige tekst. Door nu alvast deze kolom te activeren blijft de kolommen structuur ongewijzigd en de lezerservaring hetzelfde als er hier content geplaatst gaat worden.

Hier kan straks ook info geplaatst worden.